İnsan Hakları Derneği
Yaya Hakları Bildirgesi, 1990
YAYA KALDIRIMLARI YAYALARINDIR
Bu nedenle;
• Bütün yerleşim merkezlerinde, örgün ve yaygın yaya kaldırımı ağının bulunması, en temel yaya hakkıdır.
• Bütün yerleşim alanlarında yaya kaldırımlarının yapımı zorunludur.
• Araçlar, yaya kaldırımına park edemez.
• Kaldırımlar üzerindeki bütün fiziki ve toplumsal engeller, serbest yürüyüşü aksatmayacak biçimde düzenlenir.
• Yayaların egzoz gazlarıyla zehirlenmemesi, gürültüyle rahatsız olmaması, üzerlerine çamur, toz ve benzerlerinin sıçratılmaması için önlemler alınır.
KENT MERKEZİ YAYA BÖLGELERİNİNDİR
Bu nedenle;
• Toplu taşım dışındaki araçlar, merkeze girmekten özenle kaçınır.
• Yaya bölgeleri, giderek bütün merkezi kapsayacak biçimde genişletilir.
• Yaya bölgeleri, her türlü motorlu araçtan, kesinlikle arındırılır.
• Yayalar, bu bölgeleri, kentsel etkileşim, kültürel etkinlik ve alış-veriş için özgür bir biçimde kullanırlar.
YAYA GEÇİTLERİNDE ÜSTÜNLÜK, MUTLAK OLARAK YAYALARINDIR
Bu nedenle;
• Yayaların gereksindiği kadar sık, yaya geçidi sağlanır.
• Yaya geçitleri işaretlenir ve buraları, hiçbir biçimde, araçlar tarafından işgal edilemez. Yayalar için yeşil ışık süresi, gerekli yürüme süresine göre ayarlanır.
• Zemin katı yayalarındır. Genel kural olarak, yayalar, üst ve alt geçitlere zorlanamaz.
HERKESİN, İSTEDİĞİ YERE, YAYA YOLLARINDAN GİTME HAKKI VARDIR
Bu nedenle,
• Kentlerde, motorlu trafik altyapısından tamamen ayrı, sırf yayalar için, özel yollar yapılır.
• Her çocuğun, okula, yaya yolundan güvenlik içinde gitmesi sağlanır.
• Kent yönetimi, yaya yolunu hizmet ve tesislerle donatır.
• Yaya yoluna paralel, bisiklet yolları yapılır.
• Yaya ve bisikletli ulaşımı, kitle haberleşmesi ile ve diğer özendiricilerle desteklenir.
KENT YAŞAMININ GERÇEK SAHİPLERİ YAYALARDIR
Bu nedenle;
• Yayalık, insanlar arası etkileşimi artırıp kentsel kültüre katkıda bulunduğu için, desteklenir ve özendirilir.
• Yayalar, yerel yönetimlerle birlikte, yayalık haklarını savunabilecek, şikayetlerini iletecek bir örgütlenme geliştirir.
• Trafikle ilgili kararlar ve polisler, yayaların haklarını da gözetir ve korurlar.
• Yaya altyapısının, gece-gündüz bakımını, temiz ve aydınlık tutulmasını, onarılmasını, bitki ve ağaçlarla görsel çekiciliğinin sağlanmasını, yayaların katkılarıyla, yerel yönetimler yapar.
Ve yayalar,
• Kaldırımlar, yaya bölgeleri, yaya yolları, yaya geçitleriyle ilgili kararların alınmasına katılmak hakkına sahiptir.
