Yaya Hakları için Yurttaş Lobisi
Yaya Hakları Bildirgesi, 2000
Yayalığın Tanımı ve Kapsamı
Madde 1- Yayalık. Yürüyebilen her insanın doğal ve ortak niteliğidir.
Madde 2- Yürüyemediği için tekerlekli sandalye gibi araçlar kullanmak zorunda olan
Özürlüler de yaya sayılır.
Madde 3- Bisiklete binmek de, yürümek gibi, insanın kendi fiziki gücüne dayandığı için tekerlekli yayalıktır.
Madde 4- Bütün yerleşim alanlarında, motorlu taşıtlar tarafından taciz edilmeden, herhangi bir fiziki ve sosyal engel ile karşılaşmadan, yaya olarak bir yerden bir yere ulaşmak gezmek, dolaşmak, yaya haklarının temelini oluşturur.
Madde 5- Yayalığın kabul edilebilir tek engeli, mesafedir.
Madde 6- Yayalık kimseye zarar vermeyen, çevreyi kirletmeyen, kaynak tüketmeyen, sosyal ilişkileri geliştiren ve insanın kendi sağlığına yararlı bir ulaşım biçimi olduğundan kent yaşamında göz ardı edilemeyecek bir gereklilik sayılır.
Yaya Kaldırımları ile ilgili Haklar
Madde 7- Bütün yerleşim alanlarında yaya kaldırımı ağanın bulunması, en temel yaya hakkıdır.
Madde 8- Motorlu taşıt trafiğine açık ken içi yollarda yaya kaldırımı yapılması zorunludur.
Madde 9- Yaya kaldırımları sadece yayalara aittir; motorlu taşıt park teri olarak kullanılamaz; Satış ve teşhir için işgal edilemez.
Madde 10- Yaya kaldırımları, yaya trafiği için yeterli genişlikte ve fiziki durumu ne olursa olsun her yayanın iniş çıkışını zorlaştırmayacak yükseklikte yapılır.
Madde 11- Yaya kaldırımlarında, özürlüler için gerekli fiziki düzenlemeler de yapılır.
Madde 12- Yaya kaldırımları üzerindeki kamu hizmetleri ile ilgili donatılar, yaya trafiğini aksatmayacak şekilde düzenlenir.
Madde 13- Hiç kimse, yaya kaldırımları üzerinde yaya trafiğini aksatacak ve yayaları tehlikeye maruz bırakacak herhangi bir fiziki durum oluşturamaz.
Yaya Geçitleri ile ilgili Haklar
Madde 14- Motorlu taşıt trfiğine açık kent içi yollar üzerinde, yayaların ihtiyacını karşılayacak kadar yaya geçidi yapılır.
Madde 15- Genel kural olarak, yayalar hemzemin geçitleri kullanırlar; üst geçitleri tırmanmaya, alt geçitlere inmeye zorlanamazlar.
Madde 16- Yaya geçitleri işaretlenir; ışıklı ve gerektiğinde sesli sinyalizasyon sistemi ile donatılır.
Madde 17- Yaya geçitlerinde yayalar için yeşil ışık süresi, yürüyüşü en yavaş olan yayanın geçiş süresine göre ayarlanır.
Madde 18- Motorlu taşıtlar yaya geçitlerinde kesnlikle park edemezler.
Yaya Bölgeleri ile ilgili Haklar
Madde 19- Genel kural olarak, kent merkezleri yaya bölgeleridir
Madde 20-
Madde 21- Konut bölgesi olan mahallelerin sokaklarında motorlu taşıt trafiği kısıtlandırılır.
Madde 22- Yaya bölgelerinin bütün kent merkezlerini kapsayacak şekilde genişletilmesi ve toplu taşıma araçları dışında bütün motorlu taşıtlardan arındırılması, kent planlamasının genel ve değişmez hedefidir.
Madde 23- Yayalara ayrılmış bölgelere, acil müdahale gerektiren durumlarda kamu hizmeti gören araçlar dışında hiçbir motorlu taşıt kesinlikle giremez.
Yaya Yolları ile ilgili Haklar
Madde 24- Yayaların, motorlu taşıtlara binmek ve onlardan sakınmak zorunda kalmadan, bir yerden bir yere sadece yayalara ayrılmış yollardan ulaşma hakkı vardır.
Madde 25- Kentlarda, motorlu taşıt yollarından tamamen ayrı, sadece yayaların kullanımı İçin ‘tercihli yollar ‘ yapılır.
Madde 26- Yaya yollarına paralel bisiklet yolları bulunur.
Madde 27- Yayalar ve bisikletliler, kendilerine ayrılmış yollardan güvenlik içinde ve serbestçe İstedikleri yere ulaşabilirler.
Madde 28- Yaya yollarının aydınlatılması, yaya ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde donatılması, bakımı ve onarımı, kent yönetimlerinin görevidir.
Madde 29- Yaya yollarında, özürlüler için gerekli fiziki düzenlemeler de yapılır.
